PMR446 in Nederland: wat mag en wat werkt

PMR446 is de vergunningsvrije portofoonband van Europa. U koopt twee toestellen, zet ze aan en u kunt praten — zonder abonnement, netwerk of registratie. Juist daarom is het de eenvoudigste vorm van noodcommunicatie voor een huishouden of een straat: er is niets dat kan uitvallen behalve de batterijen.

Dit artikel gaat over de regels in Nederland, wat u er realistisch mee kunt, en de afspraken die u van tevoren maakt. Hoe u een specifiek toestel instelt, staat in de handleiding van dat toestel.

Wat mag er in Nederland?

Het gebruik is geregeld in de *Regeling gebruik van frequentieruimte zonder vergunning en zonder meldingsplicht 2015*. Voor PMR446 staat in bijlage 4:

• Frequentieband: 446,0 – 446,2 MHz
• Maximaal vermogen: 500 mW e.r.p.
• Kanaalbreedte: 6,25 of 12,5 kHz

Er is geen vergunning nodig en geen meldingsplicht, zolang u apparatuur gebruikt die voor deze band is gemaakt en u hem gebruikt zoals hij geleverd is. Een versterker aansluiten of de antenne vervangen om verder te komen, valt buiten die vrijstelling.

De hele band 446,0 – 446,2 MHz is toegestaan. Toestellen die naast de oorspronkelijke 16 kanalen ook de uitbreiding tot 446,2 MHz aanbieden (vaak "new band" of 32 kanalen genoemd), blijven daarmee binnen de regels.

Let op de 433 MHz-stand

Veel portofoons zijn "dual band" en hebben naast PMR446 ook een LPD-stand op 433 MHz. Dat is een andere band met andere regels. In bijlage 11 van dezelfde regeling staat voor 433,050 – 434,790 MHz: 10 mW e.r.p. en een duty cycle van minder dan 10%.

Twee dingen volgen daaruit. Ten eerste is 10 mW vijftig keer minder vermogen dan de 500 mW van PMR446 — uw bereik stort in. Ten tweede past een eis van minder dan 10% zendtijd slecht bij een gesprek, want tijdens praten zendt u vrijwel continu.

Voor noodcommunicatie gebruikt u dus de PMR446-stand, niet de LPD-stand. Zet die van tevoren goed en noteer het op uw afsprakenkaart, zodat niemand er tijdens een storing achter hoeft te komen dat de ander op de verkeerde band staat.

Wat kunt u er realistisch mee?

Op de doos staat vaak een getal als "12 km". Dat geldt bij vrij zicht van heuveltop tot heuveltop, zonder obstakels. In de praktijk:

• In de bebouwde kom: enkele honderden meters tot ongeveer 2 km.
• In open terrein: meer, zeker vanaf hoogte.
• Binnenshuis, tussen gebouwen door: soms maar een paar straten.

Wat telt is niet het vermogen maar de hoogte en wat ertussen staat. Twee portofoons op straatniveau met een rij huizen ertussen halen minder dan dezelfde toestellen vanaf een balkon op driehoog. Wilt u weten wat het in úw omgeving doet: meet het. In het Noodcommunicatie Lab staat een protocol waarmee u dat met twee toestellen zelf kunt vaststellen.

Iedereen luistert mee

PMR446 is onversleuteld. Iedereen binnen bereik met een portofoon op hetzelfde kanaal hoort wat u zegt.

Een veelgemaakte vergissing is dat een CTCSS- of DCS-code daar iets aan verandert. Dat doet het niet. Zo'n code is een ruisfilter: hij zorgt dat úw toestel alleen opengaat voor berichten met dezelfde code, zodat u geen vreemden hoort. Uw eigen uitzending blijft voor iedereen op dat kanaal gewoon te horen. Behandel elk gesprek als openbaar: geen adressen, geen medische gegevens, geen afspraken over wie niet thuis is.

De afspraken zijn belangrijker dan het apparaat

Twee portofoons zonder afspraken zijn twee stukken plastic. Leg daarom vooraf vast, op papier:

• Het kanaal en de eventuele CTCSS-code — en dat u op PMR446 staat, niet op LPD.
• Een terugvalkanaal, voor het geval het eerste bezet of gestoord is.
• Luistertijden. Spreek af dat u bijvoorbeeld elk heel uur vijf minuten aanstaat. Dat spaart batterij en voorkomt dat u elkaar misloopt. Een portofoon die continu aanstaat, is binnen een dag leeg.
• Roepnamen — voornamen zijn prima, achternamen niet nodig.
• Wat u doet als u elkaar niet hoort: hoger gaan staan, naar een afgesproken punt lopen, of op een vast tijdstip opnieuw proberen.

Batterijen

Kijk bij aanschaf of het toestel op gewone AA- of AAA-batterijen kan werken, naast het oplaadbare pakket. Bij een langdurige stroomuitval kunt u een accu niet opladen, maar wel batterijen uit een la of een noodpakket halen. Dat is voor noodgebruik een belangrijker eigenschap dan het aantal kanalen.

Waar PMR446 niet voor is

PMR446 is spraak over korte afstand, meer niet. Geen tekstberichten, geen locaties, geen bereik over een hele regio, en geen gegarandeerde beschikbaarheid: het kanaal is van iedereen. Voor contact met hulpdiensten blijft 112 het nummer, zolang dat werkt. Wat PMR446 wél oplost, is het gat dat ontstaat als mobiel en internet wegvallen en u uw directe omgeving wilt bereiken: het huis, de straat, het ontmoetingspunt uit uw noodplan.